عملگرها در پایتون (Operators) — به زبان ساده



تعداد بازدید ها:
4

در این مطلب، انواع «عملگرها در پایتون» (Python Operators)، نحو و چگونگی استفاده از آن‌ها همراه با مثال‌هایی آموزش داده شده است. برای مطالعه پیرامون انواع متغیرها در «زبان برنامه‌نویسی پایتون» (Python Programming Language) مطلب «انواع متغیرها در پایتون — به زبان ساده» توصیه می‌شود. در مطلب «انواع داده در پایتون (Data Types) — به زبان ساده» نیز انواع داده موجود در پایتون مورد بررسی قرار گرفته و در «تبدیل نوع در پایتون (Type Conversion) — به زبان ساده» روش تبدیل انواع داده‌ها به یکدیگر در پایتون شرح داده شده است.

عملگرها در پایتون

«عملگرها» (Operators) سمبل‌های خاصی در پایتون هستند که پردازش‌های حسابی و منطقی را انجام می‌دهند. مثال زیر در این راستا شایان توجه است.

>>> 2+3
5

در اینجا، + عملگری است که عمل جمع را انجام می‌دهد. ۲ و ۳ «عملوندها» (Operands) هستند و ۵ خروجی عملیات است.

عملگرهای حسابی

«عملگرهای حسابی» (Arithmetic Operators) برای انجام پردازش‌های ریاضی مانند جمع، تفریق، ضرب و دیگر موارد استفاده می‌شود. در جدول زیر، کلیه عملگرهای حسابی موجود در پایتون ارائه و عملکرد آن‌ها همراه با مثالی شرح داده شده است.

عملگر شرح عملکرد مثال
+ جمع کردن دو عمل‌وند یا عمل یگانی مثبت x + y
+2
تفریق عمل‌وند سمت راست از سمت چپی یا عمل یگانی منفی x – y
2-
* ضرب دو عمل‌وند x * y
/ تقسیم کردن عملوند سمت چپ بر سمت راستی x / y
% عملیات پیمانه‌ای (محاسبه باقی‌مانده تقسیم عملوند سمت چپ بر سمت راستی) (باقی‌مانده x % y (x/y
// خارج قسمت صحیح (این تقسیم، خارج قسمت صحیح را در خروجی ارائه می‌کند) x // y
** به توان y رساندن متغیر x  (x به توان y شده) x**y

مثال ۱: عملگرهای حسابی در پایتون


خروجی حاصل از اجرای برنامه بالا به صورت زیر خواهد بود.

x + y = 19
x - y = 11
x * y = 60
x / y = 3.75
x // y = 3
x ** y = 50625

عملگرهای مقایسه

«عملگرهای مقایسه» (Comparison Operators) برای انجام مقایسه مقادیر مورد استفاده قرار می‌گیرند. متناسب با شرط، خروجی مقایسه برابر با True یا False خواهد بود. در جدول زیر، عملگرهای مقایسه در پایتون ارائه شده‌اند.

عملگر شرح عملکرد مثال
< بزرگ‌تر است از (زمانی درست است که عمل‌وند سمت چپ بزرگ‌تر از سمت راستی باشد.) x > y
> کوچک‌تر است از (زمانی درست است که عمل‌وند سمت چپ کوچک‌تر از سمت راستی باشد.) x < y
== برابر است با (زمانی درست است که هر دو عمل‌وند برابر باشند.) x == y
=! نامساوی (زمانی درست است که هر دو عمل‌وند برابر نباشند.) x != y
=< بزرگ‌تر یا مساوی (زمانی درست است که عمل‌وند سمت چپ، بزرگ‌تر یا مساوی سمت راستی باشد.) x >= y
=> کوچک‌تر یا مساوی (زمانی درست است که عمل‌وند سمت چپ، کوچک‌تر یا مساوی سمت راستی باشد.) x <= y

مثال ۲: عملگرهای مقایسه در پایتون


عملگرهای منطقی

«عملگرهای منطقی» (Logical Operators)، در واقع or ،and و not هستند.

عملگر شرح عملکرد مثال
and در صورتی که هر دو عمل‌وند درست (True) باشند، درست (True) است. x and y
or در صورتی درست (True) است که یکی از عمل‌وندها درست (True) باشد. x or y
not در صورتی درست (True) است که عمل‌وند غلط (False) باشد. not x

مثال ۳: عملگرهای منطقی در پایتون


عملگرهای بیتی

«عملگرهای بیتی» (Bitwise Operators) روی عمل‌وندهایی از نوع رشته یا ارقام «دودویی» (Binary) کار می‌کنند. همانطور که از نام این نوع عملگرها مشخص است، پردازش را بیت به بیت انجام می‌دهند. برای مثال، ۲ در حالت دودویی برابر با ۱۰ و ۷ برابر با ۱۱۱ است. در جدول زیر، x=۱۰ (در حالت ۱۰۱۰ ۰۰۰۰) و (y = ۴ (۰۱۰۰ ۰۰۰ است.

عملگر شرح عملکرد مثال
& AND بیتی (و بیتی) x& y = 0 (0000 0000)
| OR بیتی (یا بیتی) x | y = 14 (0000 1110)
~ Bitwise NOT (نقیض بیتی) ~x = -11 (1111 0101)
^ XOR بیتی x ^ y = 14 (0000 1110)
<< شیفت به راست بیتی (جا به جایی به راست بیتی) x>> 2 = 2 (0000 0010)
>> شیفت به چپ بیتی (جا به جایی به چپ بیتی) x<< 2 = 40 (0010 1000)

عملگرهای تخصیص

«عملگرهای تخصیص» (Assignment Operators) در پایتون برای تخصیص مقدار به یک متغیر مورد استفاده قرار می‌گیرند. a = 5 یک عملگر تخصیص ساده است که مقدار ۵ را در سمت راست به متغیر a در سمت چپ تخصیص می‌دهد. عملگرهای ترکیبی متعددی مانند a +=5 در پایتون وجود دارند که به متغیر اضافه می‌شوند و بعدتر به طور مشابه تخصیص پیدا می‌کند. آنچه پیش‌تر بیان شد، در واقع برابر با a = a + 5 است. در ادامه، عملگرهای تخصیص در پایتون ارائه شده‌اند.

عملگر مثال برابر است با
= x = 5 x = 5
=+ x += 5 x = x + 5
=- x -= 5 x = x – 5
=* x *= 5 x = x * 5
=/ x /= 5 x = x / 5
=% x %= 5 x = x % 5
=// x //= 5 x = x // 5
=** x **= 5 x = x ** 5
=& x &= 5 x = x & 5
=| x |= 5 x = x | 5
=^ x ^= 5 x = x ^ 5
=<< x >>= 5 x = x >> 5
=>> x <<= 5 x = x << 5

عملگرهای خاص

زبان پایتون انواع خاصی از عملگرها مانند عملگر همانی (Identity Operator) یا عملگر عضویت دارد. این موارد در ادامه با مثال‌هایی تشریح شده‌اند.

عملگرهای همانی

is و is not عملگرهای همانی در پایتون هستند. این عملگرها برای بررسی اینکه آیا دو مقدار (یا متغیر) در بخش مشابهی از حافظه قرار دارند یا نه مورد استفاده قرار می‌گیرند. مساوی بودن دو متغیر، به معنای آن نیست که همانی هستند.

عملگر شرح عملکرد مثال
is در صورتی درست (True) است که عمل‌وندها همانی باشند (به شی مشابهی ارجاع داشته باشند). x is True
is not در صورتی درست (True) است که عمل‌وندها همانی نباشند (به شی مشابهی ارجاع نداشته باشند). x is not True

مثال ۴: عملگرهای هویت در پایتون


در اینجا، می‌توان مشاهده کرد که x1 و y1 اعداد صحیحی با مقادیر مشابه هستند، بنابراین، هم برابر و هم همانی هستند. مساله مشابهی برای x2 و y2 نیز وجود دارد (رشته‌ها). اما، x3 و y3 لیست هستند. این موارد مساوی و غیر همانی هستند. این امر بدین دلیل است که مفسر آن‌ها را به طور جداگانه در حافظه قرار می‌دهد، اگرچه با هم مساوی هستند.

عملگرهای عضویت

in و not in عملگرهای عضویت در پایتون هستند. این عملگرها برای بررسی اینکه یک مقدار یا متغیر در یک توالی پیدا می‌شود یا نه مورد استفاده قرار می‌گیرند (رشته، لیست، مجموعه و دیکشنری).

در یک دیکشنری، فقط می‌توان وجود یا عدم وجود یک کلید را بررسی کرد، نه یک مقدار را. در جدول زیر، عملگرهای عضویت همراه با مثال‌هایی ارائه شده‌اند.

عملگر شرح عملکرد مثال
in در صورتی صحیح است که مقدار/متغیر در توالی پیدا شود. 5 in x
not in در صورتی صحیح است که مقدار/متغیر در توالی پیدا نشود. 5 not in x

مثال ۵: عملگرهای عضویت در پایتون


در اینجا، ‘H’ در x قرار دارد، اما ‘hello’ در x نیست (به خاطر داشته باشید که پایتون به حروف بزرگ و کوچک حساس است). به طور مشابه، ۱ کلید و a مقدار در دیکشنری y است. بنابراین ‘a’ in y خروجی False را باز می‌گرداند.

اگر نوشته بالا برای شما مفید بوده است، آموزش‌های زیر نیز به شما پیشنهاد می‌شوند:

^^

به عنوان حامی، استارتاپ، محصول و خدمات خود را در انتهای مطالب مرتبط مجله فرادرس معرفی کنید.

telegram
twitter